۲۳ آبان ۱۳۹۷

اینجایم


اینجایم 
خسته و خواب آلود
زیر آسمانی کبود
و دود آلود
نفس کشیدن دشوار
عاشق شدن دشوار تر
موقعیت اضطراب یعنی همین
میخواهم بگویم
اگر سوختم و جزغاله شدم
با خبر باشی
و دیگر رویا نبافی
و‌دیگر خود را برای جنگی جانفرسا
نفرسایی
دارم شاعر میشوم
صبح فیلسوف شده بودم
ممکن است شب نقاش بشوم
شاید هم شبگردی آشفته حال
دنیای من هم دنیای کافکایی است
پیچیده و هزار تو
چه دیوانه بی آزاری هستم من
بگمانم عاشقم
عاشق آنکس که نمی شناسمش
دیشب . نیم شب
فیلمی میدیدم بلکه خوابم ببرد
نامش Adam
هنرپیشه اش چه شباهت غریبی به تو داشت
به تو که نامت را
روشنی و روشنایی
نهاده بودم
آن‌دیگری شباهت به خودم داشت
گفتم : نکند زندگی ما را فیلم کرده اند
نمیدانم حالا آنجا چه ساعتی است
چه ضرورتی دارد بدانم ؟
خورشید سر انجام میدرخشد
و ناقوس خواهد نواخت
از درونم شعر می جوشد
دیوانه ام آیا ؟
باید از همسایه ام بپرسم
زنم می‌گوید : دیوانه ام
همسایه ام می‌گوید : نازنین مردی هستم
کدام را باور کنم ؟
تو چه میگویی ای همزاد من؟
که اقیانوس ها از من دوری؟

موقعیت اضطراب


موقعیت اضطراب
وضعیت دلهره آور کنونی جهان ، چشم انداز های تیره و تار و اضطراب آوری را در برابر بشریت گشوده است . چشم اندازهایی بس ترسناک که آسیب پذیری انسان در برابر قدرت را باز می نمایاند .
جهان امروز ما همچون جهان کافکایی ، هزار تویی در هم تنیده را میماند که انسان مستاصل در موقعیتی دلهره آور در تاریکی و ظلمات مطلق به این سوی و آنسوی چنگ می اندازد بلکه گریزگاهی از این هزار توی پیچاپیچ بیابد و خود را از مخمصه ای چنین مهیب و گردابی چنین سهمناک برهاند
اگر کافکا با خلق آثاری همچون مسخ تصویر گر عصر اضطراب پس از جنگ جهانی است و هراسی ژرف و دایمی را در همه آثار خود بنمایش میگذارد امروز موقعیت کابوس وار اکنونی است که وجدان های بیدار را به گرداب کابوس و دلهره و اضطراب کشانده است
پرسش اصلی این است : انسان چگونه می تواند در برابر قدرت مسلط بایستد و چگونه می تواند آسیب پذیری خود در برابر قدرت را تقلیل دهد ؟

۱۹ آبان ۱۳۹۷

یه بار جستی ملخای


یه بار جستی ملخای....
یک بنده خدای امریکایی که پارسال در لاس و گاس از گلوله های مرگ آفرین یک دیوانه ینگه دنیایی جان بسلامت برده بود پریشب در کالیفرنیا به ضرب گلوله یک دیوانه دیگر ینگه دنیایی به قتل رسید
یاد آن داستان سعدی افتادم که :
دست وپا بریده ای هزار پایی بکشت. صاحبدلی بدید و گفت :
سبحان الله ! با هزار پای که داشت چون اجلش فرا رسید از بی دست و پایی نتوانست گریخت

هنر


هنر
در این روزهای تلخ و مرگبار ی که - ز منجنیق فلک سنگ فتنه میبارد - تنها هنر میتواند پناهگاه ما کوته آستینان از فرو افتادن به گرداب ابتذال و تباهی و فنا باشد
هنر برای تلطیف زندگی آدمیان و رهایی شان از گرداب هراسناک روز مرگی های بی حاصل بوجود آمده است . از شعر و نقاشی بگیر تا موسیقی و تئاتر و قصه و داستان و فیلم و سینما همه و همه رسالت تلطیف روح آدمی را بعهده دارند اما . همین مهربانی موجود در هنر ؛ گهگاه از هر تیغی برنده تر و از هر توپ و تانک و مسلسلی کار آ تر میشود و بهمین دلیل است که حضرت باریتعالی ابلیس را در هیبت و هیئت حاکمان و فقیهان و فرادستان آفرید تا محبس های جهان را از نو یسندگان و شاعران و اهل هنر لبریز کنند
آیا شعر حافظ با آنهمه تازگی و لطافت و شیرینی اش از هر توپ و تانک و موشکی کار آتر نیست ؟

۱۷ آبان ۱۳۹۷

مسافرنامه


مسافرنامه
.... مامور فرودگاه تا گذرنامه ام را می بیند جا می خورد . رم می کند و میرود توی فکر .آخر من ایرانی ام . راهم بدهد یا نه ؟قضاوت آسان نیست . مخصوصا برای قاضی با وجدان .
روادید دارم ؟ داشته باشم .باید ته و تو را در بیاورد . این چیز ها شوخی بردار نیست .
قاچاقچی ها ، کلاهبردارها ،تروریست ها ، پا انداز ها ، ظاهرشان از همه آراسته تر است .شعبده باز ها همه پروفسورند . برای همین بعضی پروفسورهای دانشگاهها هم شعبده باز از آب در میآیند . حکم به ظاهر ، کار آدم های ساده لوح است .
ور اندازم میکند . من هم هر دفعه سلام پر توقعی میکنم . سلام زبون . سلام تو سری خورده ای که خود انگیخته و آزاد نیست . از روی احتیاج و حسابگرانه است .
داستان من نقل آن یاروست که به رفیقش تلفن کرد و گفت سلام .
طرف بجای جواب گفت : منظورت چیه ؟
منظور من این است که بروم تو ، چرخ دستی بردارم ، ساندویچ بخورم ، سوار قطار بشوم، خودم را برسانم هتل ، تلویزیون تماشا کنم . منظور بدی ندارم ، من مرد محترمی هستم ، باوقار . آداب دان . و در صورت لزوم کمی هم خایه مال .البته نه با دستمال ، در نگاه ، در شانه های افتاده ، در قلبی که مثل کون مرغ میزند .
آقا جان ! من پیرمرد پفیوزی هستم . من آدم خطرناکی نیستم .
ولی اینها که حرف حساب سرشان نمیشود .....
«مسافرنامه » - شاهرخ مسکوب

سایه مرگ


سایه مرگ
چشم که باز میکنم خبر بد را از تلویزیون می شنوم :
در کالیفرنیا دوازده نفردر یک رستوران به گلوله بسته شده و جان داده اند
منتظر توییت آقای حنا بسته مو نشسته ام تا کشته شدگان را مقصر بداند و بگوید اگر آنها بهنگام رفتن به رستوران ، توپی ، خمپاره ای ، موشکی ، مسلسلی با خود میداشتند یقینا حالا زنده بودند و سیب زمینی سرخ شده با آبجوی تگری نوش جان میکردند !
روزگار شگفت انگیزی است . مرگ در همه جا سایه انداخته و جناب ملک الموت وظیفه شاق آدمکشی را به خود آدمیان وانهاده است

۱۶ آبان ۱۳۹۷

اسنوپی

ا
میگوید : این اسنوپی لاکردار اینهفته هزار دلار خرج روی دستم گذاشته
می پرسم : چیکار کرده ؟
میگوید : دو تا از دندان هایش خراب شده بود ، بردیمش دندانپزشک ، هزار دلار گرفت دندان ها را کشید ، کلی هم آنتی بیوتیک داد که بخورانیمش ، من سه روز مرخصی داشتم نتوانستم جایی بروم ، نشستم خانه تا داروهایش را سر موقع بدهمش ! حیوونکی سه روز نمی توانست غذا بخورد ، حالا رفته ام برایش بیمه درمانی گرفته ام تا اگر بعدها مریض شد یا دندان هایش اشکالی پیدا کرد مجبور نباشیم اینهمه پول دوا درمان بدهیم . بیمه اش ارزان بود ، ماهی سی دلار
میپرسم : اسنوپی فرزند شماست؟
می‌گوید : نه ! گربه ماست
صبح از خواب پا میشوم ، اولین خبری که میخوانم این است: در یکی از شهرهای ایران ، حکومت ابلهان اوباش دویست سگ را کشته و لاشه های آنها را آتش زده است !
سرم گیج می‌رود . دچار حالت استفراغ میشوم .
بیاد اسنوپی می افتم . آن گربه خوشبخت
دارم یواش یواش به جبر جغرافیایی معتقد میشوم . شما چطور؟

۱۵ آبان ۱۳۹۷

بدهکاری


بدهکاری !
پسرم می پرسد : بابا ! شما وقتی سی ساله بودی چقدر بدهکاری داشتی ؟
تاملی میکنم و میگویم : هیچ !
با حیرت می پرسد : هیچ ؟ مگر دانشگاه نرفته ای درس نخوانده ای ؟
میگویم : چرا ، اما دانشگاه مان مجانی بود ، شهریه نمیدادیم ، به ما کمک هزینه تحصیلی هم میدادند . خوابگاه و ناهار ارزان هم میدادند . چلوکباب یک تومانی ! اتوبوس و سینمای مان هم مجانی بود .
میگوید : میدانی حالا من در سن سی سالگی چقدر بدهی دارم ؟
میگویم : نه ! دقیقا نمیدانم
میگوید : چهار صد و شصت هزار دلار !
کله ام سوت میکشد . می بینم طفلکی برای هفت سال درس خواندن در دانشگاه استنفورد و گرفتن مدرک دکترا چهار صد و شصت هزار دلار شهریه داده است .
می پرسم : حالا چطور میخواهی این چهار صد و شصت هزار دلار را باز پرداخت کنی ؟
میگوید : مادام العمر !

۱۴ آبان ۱۳۹۷

در میان دو ورطه گذر نا پذیر


درمیان دو ورطه گذر ناپذیر
اندیشه ایرانی، بین جبر زروانی، یعنی فرمان‌روایی بی‌چون‌و‌چرای زمان، و آزادی مزدایی، یعنی گزینش نخستینِ فره‌وهرها وخویشکاری و انتخاب آزاد انسان، از روزگاران پیشین، آمیختگی‌ای وجود داشت که به زمان فردوسی هم رسیده و در ضمیر نا‌به‌خود شاعر زنده بود. از سوی دیگر، چرایی آفرینش و بی‌داد چرخ همواره ذهن او را به خود مشغول می‌داشت. چگونه است که جهان ستمکار نابکار، این نابودکننده آدمی، آفریده‌ی خدایی بخشنده و مهربان است؟
آفرینش جهانِ ستمکار و بدنهاد از سوی خداوندی خردمند و دادگر معمایی است درنیافتنی. از همان مقدمه کتاب، و بعد با مرگ اولین پادشاه (کیومرث) و تا مرگ آخرین پادشاه (یزدگرد)، شاهنامه با این معما باز و با همان بسته می‌شود. معمایی که در نامه رستم فرخ‌زاد به برادرش که معروف‌ترین نامه ادب فارسی است باز به تفصیل و بسیار زیبا مطرح است. چرایی آفرینش! خدایی نشناختنی آفریدگار جهانی پریشان و ستمکار. و شاعری که به هر سو می‌گردد ، سروپای گیتی را بازنمی‌یابد. چطور می‌شود از این جهان، آفریده بی‌خرد هیچ‌َندان، به آن خدا، آفریدگار باخرد همه‌دان، رسید؟ میان این دو ورطه‌ای است گذرناپذیر، ورطه جدایی انسان از خدا.
این تناقض معمایی است در فکر فردوسی، پیرمردی از قرن چهارم هجری، منزوی در گوشه روستایی در خراسان، در گفتگویی بی‌سرانجام با فلک. او بارها از این دوگانگی به سپهر یا همان «برآورده چرخ بلند» شکوه می‌برد و از جفای او می‌نالد و از چرخ پاسخ می‌شنود که تویی که دارای دانش و خرد هستی و بدی و نیکی را می‌شناسی، و از من که بی‌اختیار و بدون شناخت نیک و بد می‌گردم، به هر باره‌ای برتری، پس طرح پرسش با توست، تویی که باید چرایی آفرینش را از خدا بپرسی. در این گفتگو برتری نهایی از آنِ آدمیزاد است، هرچند مرگ دم در او نیز ایستاده است.
این گفتگوی بی‌سرانجام با فلک، بینشی بس حیرت‌انگیز و دریافتی بس دردناک از کار جهان به‌دست می‌دهد. هوشمندی رَفتِگار (آدمی) اسیرِ بی‌هوشی ماندگار (فلک، سپهر، زمان). راز فروبسته‌ای که بی‌پاسخ می‌ماند اما فردوسی تا آخر عمر از جستجوی آن سربازنمی‌زند.
چنین داد خوانیم بر یزدگرد
و گر کینه خوانیم از این هفت‌گرد
وگر خود نداند همی کین و داد
مرا فیلسوف ایچ پاسخ نداد
وگر گفت دینی همه بسته گفت
بماند همی پاسخ اندر نهفت
شاهنامه فردوسی بازتاب‌دهنده چندین دوره ناکامی تاریخی ایرانیان است : هزاره ضحاک و تاخت‌وتاز او بر جان‌ومال مردم، هزاره تاخت‌وتاز افراسیاب تورانی. و بعد از اسکندر، در دوران تاریخی، باز هجوم دایمی تورانیان، سپس از اواسط ساسانیان، هجوم و حمله تازیان و طوایف عرب از جنوب غرب تا تصرف کشور در دوره یزدگرد. خاطره این گذشته بزرگ پرفرازونشیب در دوره فردوسی کاملاً زنده بود.
از سوی دیگر، خود فردوسی نیز در دوره غم‌انگیز و تراژیکی می‌زیست. او هم در گذرگاه نومید کننده‌ای از تاریخ ایران به‌سر می‌برد. در دوره او تاخت‌وتاز بیگانگان از شمال‌شرق (ترک‌ها ) دوباره از سر گرفت و منجر به فروریختن دولت سامانی شد. یعنی سرنوشت یزدگرد نصیب حال سامانیان گشت.
این جهان فردوسی است. گذشته‌ای را که او می‌سرود نه تنها در روح و خاطره جمعی بلکه در تن و جان خود نیز تجربه می‌کرد.
برین گونه گردد همی چرخ پیر
گهی چون کمان است و گاهی چو تیر
"شاهرخ مسکوب "

شب شاهرخ مسکوب


خانه ایران در ساکرامنتو شبی را بنام شب شاهرخ مسکوب اختصاص داده است تا به کند و کاو در زندگی و آثار این نویسنده و محقق نامدار ایرانی بپردازد
در این شب ، گیله مردی که ما باشیم در باب نویسنده و پژوهشگری سخن خواهیم گفت که آثار ماندگاری چون سوک سیاوش و مقدمه ای بر رستم و اسفندیار را آفریده و دلبستگی او به فردوسی و شاهنامه چنان بود که میگفت : اگر فردوسی نبود زندگی من چقدر فقیر تر بود
با اینهمه شاهرخ مسکوب نوشتن را « درمان درد بیهودگی » میدانست و اگر چه خود سالهای ‌های سال در رنج و مشقت زیست اما از بیدادی که بر فردوسی رفته است مینالید و میگفت : در این جماعت قوادان و دلقکان که ماییم ، با هوس های ناچیز و آرزوهای تباه ، کسی را پروای کار نیست و جهان شگفت شاهنامه همچنان بر ارباب فضل در بسته و نا شناخته مانده است
حضور دوستان و علاقمندان را گرامی میداریم و از شما نیز خواهیم آموخت